Dendera Tapınağı ve Luksor’dan Günübirlik Geziler: Abidos, Medinet Habu ve Daha Fazlası

Dendera tapınağı, Luksor’dan günübirlik gidebileceğin ve tur otobüslerinin pek uğramadığı yerlerin başında geliyor. Karnak’ın ve Krallar Vadisi’nin kalabalığından sonra renkleri hâlâ yerinde duran bir tapınağı neredeyse sakin bir şekilde gezmek ayrı bir deneyim. Bu yazıda Dendera ve Abidos’a nasıl gideceğini, Batı Yakası’nda kalabalıktan uzak üç yeri ve hepsini kaç günde, hangi sırayla gezebileceğini anlattım.

Hızlı Bilgi

Luksor’dan Günübirlik Kaçış: Dendera (Hathor) Tapınağı Rehberi

Dendera, Luksor’un yaklaşık 60 km kuzeyinde, Qena şehrinin yakınında. Buradaki Hathor tapınağı, eski Mısırlıların aşk, güzellik, müzik ve şifa tanrıçası Hathor’a adanmış. Yapımına daha erken dönemlerde başlansa da bugün gördüğün tapınak büyük ölçüde Büyük İskender’den sonraki Yunan ve Roma döneminde, Kleopatra’nın yaşadığı yıllarda tamamlanmış.

Luksor günübirlik turlar arasında Dendera’nın en büyük artısı kalabalığın az olması. Büyük tur otobüslerinin programlarında genelde yer almadığı için içeride rahat rahat dolaşıp tavana istediğin kadar bakabiliyorsun. Giriş yaklaşık 300 EGP, çatıya çıkmak ve yeraltındaki kriptalara inmek için alanda yaklaşık 100’er EGP’lik ek bilet alıyorsun. Fiyatlar değişebilir.

Tavanındaki Renklerin Sırrı ve Nasıl Gidilir?

Karnak’ta ve Luksor Tapınağı’nda sütunların renkleri zamanla tamamen solmuş. Dendera’nın büyük sütunlu salonuna girince ise tavanda turkuaz, lacivert, koyu yeşil ve altın sarısı renkleri hâlâ yerinde görüyorsun. Bu renkler yüzyıllar boyunca burada konaklayanların yaktığı ateşlerin bıraktığı kalın bir is tabakasının altında kalmış. 2000’li yılların başında is temizlenince tavandaki gökyüzü haritaları, takımyıldızlar, gezegenler ve burç figürleri yeniden ortaya çıkmış.

Tapınağın meşhur Dendera Zodyağı’nın aslı bugün Paris’te, Louvre Müzesi’nde. Tavandaki kopyası ve salonun bütün renkleri ise yerinde duruyor, boynun ağrıyana kadar yukarı bakacağın bir yer burası.

Dendera’ya gitmenin en rahat yolu Luksor’dan bir taksi ya da şoförle günlük anlaşmak. Yolculuk 1 ile 1,5 saat sürüyor, sadece Dendera’yı gezeceksen gidiş dönüş dahil yaklaşık 5 saatlik bir gün yetiyor. Günlük şoförle nasıl anlaşacağını ve makul fiyatları Luksor ulaşım rehberinde anlattım.

Abidos Tapınağı ve Helikopter Hiyeroglifi Efsanesi

Abidos, Dendera’dan daha kuzeyde, Luksor’dan yaklaşık 3 saat uzaklıkta. Eski Mısırlılar yeraltı tanrısı Osiris’in başının burada gömülü olduğuna inanırmış, bu yüzden Abidos antik dünyanın en önemli hac yerlerinden biri. Bugün gezdiğin yapı I. Seti’nin tapınağı. Duvarlarındaki kabartmalar Mısır kabartma sanatının en ince işçiliğe ulaştığı örneklerden sayılıyor. Abidos tapınağı girişi yaklaşık 260 EGP.

Tapınağın en çok konuşulan kısmı tavandaki bir kirişte duran ve popüler kültürde “Abidos helikopteri” diye bilinen kabartma. Açıklaması aslında basit: I. Seti’nin adlarının yazılı olduğu hiyerogliflerin üzerine oğlu II. Ramses kendi adlarını kazıtmış. Binlerce yıl içinde sıva dökülüp üst üste binen işaretler aşınınca helikoptere, uçağa ve denizaltıya benzeyen şekiller ortaya çıkmış. Uzaylılarla ilgili teorilerin çıkış noktası bu, ama sebebi tamamen taş işçiliği ve zaman.

Dendera ve Abidos’u aynı günde gezmek mümkün. Turların çoğu sabah 7 civarında yola çıkıp önce uzaktaki Abidos’a gidiyor, dönüşte Dendera’ya uğruyor. Toplamda yaklaşık 10 saatlik bir gün ve bunun yarısı yolda geçiyor. Bu günü kendin planlamakla uğraşmak istemiyorsan Dendera ve Abidos’u özel rehberle gezdiren bu tur otelden alıp akşam geri bırakıyor.

Kalabalıklardan Uzak: Medinet Habu (III. Ramses Tapınağı)

Medinet Habu, Batı Yakası’nda III. Ramses’in yaptırdığı büyük ölü tapınağı. Giriş yaklaşık 220 EGP. Mısırbilimcilerin ve Luksor’u iyi bilen gezginlerin çoğu burayı bütünlük ve süsleme açısından Karnak’tan daha tatmin edici buluyor.

Duvarlarda III. Ramses’in Mısır’ı işgal etmeye çalışan Deniz Kavimleri’yle yaptığı savaşlar ve esir alınan askerler anlatılıyor. Kabartmalar güneşe dayansın diye taşa santimlerce derin oyulmuş, bu yüzden hâlâ çok net. Tapınağın üst bölümlerinde ve sütun başlıklarında kırmızı, mavi ve sarı boyalar da şaşırtıcı derecede iyi korunmuş.

Tur otobüslerinin çoğu Krallar Vadisi, Hatşepsut ve Memnon Anıtları üçgeninde kalıp Medinet Habu’ya uğramıyor. O yüzden Batı Yakası’nın en büyük tapınaklarından biri olmasına rağmen sakin, gezmesi ve fotoğraf çekmesi kolay. Krallar Vadisi’nde hangi mezara para vermeye değdiğini merak ediyorsan Luksor gezi rehberinde ayrıca anlattım.

Soylular Mezarları: Firavunların Değil Halkın Günlük Hayatı

Kralların, tanrıların ve savaşların dünyasından biraz sıkıldıysan Soylular Mezarları iyi bir değişiklik. Buradaki mezarlar firavunlara değil, devlet görevlilerine ve soylulara ait. Duvarlarda tarlada çalışanlar, festivaller, kâtipler, müzisyenler ve şarap yapımı gibi günlük hayattan sahneler var.

Giriş, hangi mezar grubunu seçtiğine göre yaklaşık 120 ile 200 EGP arası. Mezarlar arasında en çok önerilenler Sennefer’in (TT96) ve Rekhmire’nin (TT100) mezarları. Sennefer’in mezarının tavanı baştan sona üzüm asmalarıyla boyanmış, içeri girince küçük bir sanat galerisine girmiş gibi oluyorsun.

Deir el-Medina: Mezarları Yapan İşçilerin Köyü

Deir el-Medina, Krallar Vadisi’ndeki mezarları kazan, inşa eden ve boyayan ustaların yaşadığı köy. Giriş yaklaşık 220 EGP. Burada hem köyün kalıntılarını hem de bu ustaların kendi aileleri için yaptığı küçük mezarları görüyorsun. Firavunlara yaptıkları işçiliği kendi mezarlarına da yansıtmışlar, bu yüzden boyutları küçük olsa da duvar resimleri çok canlı.

Soylular Mezarları ve Deir el-Medina, Medinet Habu’ya yakın. Üçünü aynı gün içinde, Krallar Vadisi’nin kalabalığından uzakta gezebilirsin. Bu gezinin sabahını balonla açmak istersen uçuşlar zaten Batı Yakası’ndan kalkıyor, ayrıntılar Luksor balon turu rehberinde.

Pratik Bilgiler

Dendera ve Abidos için erken çık. İki tapınağı aynı gün gezeceksen sabah 7 civarında yola çıkmak gerekiyor. Sadece Dendera’ya gideceksen öğleden sonraya da sığdırabilirsin.

Şoförle anlaşmayı netleştir. Kaç saat bekleyeceğini, hangi duraklara gideceğinizi ve parayı ne zaman ödeyeceğini yola çıkmadan konuşmak sonradan çıkacak tartışmaları önlüyor.

Batı Yakası rotası için yakını seç. Medinet Habu, Soylular Mezarları ve Deir el-Medina’yı rahat gezmek istiyorsan Batı Yakası’nda kalmak işini kolaylaştırır. Bu yakadaki otelleri Luksor’da nerede kalınır yazısında karşılaştırdım.

Öğle molasını rotaya göre ayarla. Medinet Habu’nun gişesinin hemen ilerisindeki Restaurant Mohammed, Batı Yakası turunda öğle yemeği için iyi bir durak. Diğer önerileri Luksor restoranları yazısında bulabilirsin.

İnternetsiz kalma. Şoförle iletişim ve harita için yolda internete ihtiyacın olacak. Mısır’a inmeden telefonuna eSIM kurmak istersen paketlere buradan bakabilirsin.

Fiyatların değişebileceğini unutma. Yazıdaki giriş ücretleri yaklaşık. Mısır’da bilet fiyatları sık güncelleniyor, yola çıkmadan resmi fiyatlara bakmak iyi olur.

Güneydeki büyük günübirlik geziyi de düşün. Kalabalıktan uzak tapınakları sevdiysen Aswan’a geçince II. Ramses’in dağa oydurduğu tapınakları da görmek isteyeceksin. Ulaşımı, turları ve giriş ücretini Ebu Simbel gezi rehberinde anlattım.

Sık Sorulan Sorular

Dendera’ya nasıl gidilir? En kolayı Luksor’dan taksi ya da şoförle günlük anlaşmak. Dendera yaklaşık 60 km kuzeyde, yol 1 ile 1,5 saat sürüyor. Rehberli günübirlik turlar da var.

Dendera ve Abidos aynı günde gezilir mi? Evet. Turların çoğu önce Abidos’a gidip dönüşte Dendera’ya uğruyor. Yaklaşık 10 saatlik bir gün ve yolun yarısı arabada geçiyor.

Giriş ücretleri ne kadar? Dendera yaklaşık 300 EGP, çatı ve kriptalar için ayrıca 100’er EGP. Abidos yaklaşık 260 EGP, Medinet Habu ve Deir el-Medina 220’şer EGP, Soylular Mezarları ise seçtiğin mezarlara göre 120 ile 200 EGP arası.

Abidos helikopteri gerçek mi? Hayır. II. Ramses, babası I. Seti’nin adlarının üzerine kendi adlarını kazıtmış. Zamanla aşınan işaretler üst üste binince helikoptere benzeyen şekiller ortaya çıkmış.

Medinet Habu’ya değer mi? Kesinlikle değer. Kabartmaları ve renkleri çok iyi korunmuş, üstelik tur otobüsleri pek uğramadığı için sakin.

Soylular Mezarları’nda hangi mezarlar görülmeli? Tavanı üzüm asmalarıyla boyalı Sennefer (TT96) ve Rekhmire (TT100) mezarları en çok önerilenler.